TỰ HÀO CHIẾN THẮNG CHÂN MỘNG – TRẠM THẢN

Ai từ Hà Nội ngược lên Tuyên Quang hay Yên Bái theo tuyến Quốc lộ 2 đều đi qua Chân Mộng, xã miền núi nằm ở Đông Nam của huyện Đoan Hùng, có truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng kiên cường từ những năm tháng đất nước chìm trong đêm dài nô lệ, suốt hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc đến thời kì đổi mới CNH-HĐH đất nước hôm nay. Người dân xã Chân Mộng anh hùng thường truyền cho nhau những câu ca sâu nặng nghĩa tình:


                                               Chân là Chân Mộng chân tình


                                       Mộng là mộng ước, mộng tình tương lai.


                       Và :


                                               Ai qua Chân Mộng- Cầu Hai


                                        Xin mời dừng lại thăm Đài chiến công.

Tượng Đài Chiến thắng Chân Mộng - Trạm Thản - "Niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và người dân Phú Thọ"

Di tích chiến thắng Chân Mộng- Trạm Thản là dấu tích kỉ niệm về trận đánh phục kích vô cùng ác liệt và thắng lợi vẻ vang của trung đoàn 36 và lực lượng vũ trang địa phương trong ngày 17/11/1952 với các địa điểm chính trên trục quốc lộ số 2, chủ yếu trong địa phận xã Chân Mộng và điểm giáp ranh giữa 2 xã: Chân Mộng ( huyện Đoan Hùng) và Trạm Thản ( huyện Phù Ninh).

Để cứu nguy cho mặt trận Tây Bắc, ngày 28/10/1952, Thực dân Pháp tổ chức cuộc hành binh mang tên Lo-ren với một lực lượng lớn bộ binh, dù, cơ giới, pháo binh, công binh tổng cộng khoảng 3 vạn tên đánh lên Phú Thọ, đánh sâu vào hậu phương của ta với nhiều âm mưu thâm độc. Ngày 15/11/1952, sau 2 tuần đánh vào hậu phương của ta, địch vội vã kết thúc cuộc hành quân Lo-ren, rút quân khỏi Phú Thọ.Trên đường rút quân, chúng phải qua địa phận xã Chân Mộng.

Thực hiện chỉ thị của Ban chấp hành trung ương Đảng, Bộ Tổng tham mưu, Ban chỉ huy mặt trận Phú Thọ được thành lập, chỉ đạo quân và dân Phú Thọ phối hợp chặt chẽ với bộ đội chủ lực liên tục đánh địch khiến chúng tổn thất khá nặng. Ngày 15/11/1952, Trung đoàn 36 thuộc đại đoàn 308 (Đại đoàn quân Tiên Phong), từ mặt trận Tây Bắc được lệnh đã cấp tốc vượt qua đoạn đường rừng núi dài hơn 200km (chỉ trong 3 ngày đêm), về đến Phú Thọ. Nhận được điện thoại của tiền phương Bộ Tổng tư lệnh: “Địch bắt đầu rút. Sơn Đông tìm cách đánh ngay” (Sơn Đông là bí danh của Trung đoàn 36 trong chiến dịch Tây Bắc). Không để lỡ cơ hội tiêu diệt địch, phối hợp với Ban chỉ huy Mặt trận Phú Thọ, Trung đoàn 36 đã quyết định tổ chức trận phục kích, chặn đánh địch trên đường quốc lộ 2, đoạn Chân Mộng - Trạm Thản (lúc đó là một thung lũng dài, hẹp, hai bên có nhiều thành vực dựng đứng cao đến 4, 5 m và những dãy đồi thắt lại hai đầu bọc kín thung lũng dài 4 km. Đường quốc lộ 2 từ Chân Mộng đến Trạm Thản chạy theo sườn đồi, những cánh rừng kín đáo chèn lấn ven đường cái, những nương sắn xanh um mọc la liệt trên đồi…là khu vực phục kích lí tưởng), và chỉ trong một đêm( 16/11/1952), Trung đoàn đã tiến vào vị trí một cách an toàn, bí mật.

07h31‘ ngày 17/11/1952, địch bắt đầu rút đến Chân Mộng, để giữ bí mật trận địa, nhiều tổ cảnh giới của ta đã phải lùi vào sâu hơn, tránh địch để đánh vào lực lượng chủ yếu của chúng đang đi phía sau. 09h43‘ khi một số đồng bào ta bị xua đẩy làm bia đỡ đạn và bộ phận 40 xe của địch đi đầu vượt qua Trạm Thản, trên đoạn đường gần 3 km dầy đặc địch với bộ binh hai bên, giữa là xe chở quân chạy chậm chạp, trung đoàn trưởng lập tức hạ lệnh nổ súng.Trong giây lát cả trận địa ầm ầm tiếng nổ của các loại vũ khí. Địch hoàn toàn bị bất ngờ, hàng chục xe bị bốc cháy, hàng trăm tên ngã gục, đội hình tan tác hoảng loạn. Quân ta từ những cánh rừng hai bên đường tràn xuống xông thẳng vào đội hình xe tăng, thiết giáp, bộ binh diệt hết toán địch này đến toán địch khác. Sau nửa giờ chiến đấu, toàn bộ xe tăng, thiết giáp và bộ binh địch lọt vào trận địa đều bị ta tiêu diệt và bị bắt. Trận đánh đầu tiên trong ngày 17/11 kết thúc vào khoảng 10h30‘. 15h30‘ địch tổ chức thu lượm số quân bị thương và dọn đường cho xe sau tiếp tục rút cũng trúng mìn của du kích ta khiến một nửa tiểu đội địch tan xác. 17h00‘ chúng định lợi dụng đêm tối bí mật rút chạy với 15 đoàn xe và một tiểu đoàn thiết giáp nhưng đã bị các chiến sĩ của tiểu đoàn 84 truy kích khiến nhiều xe tăng và thiết giáp của chúng bị phá huỷ. Bọn địch trên một chiếc xe 18 tấn hoảng sợ nhao ra khỏi xe chạy trốn bỏ lại một chiếc xe còn nguyên vẹn.Trận đánh kết thúc vào lúc 21h00‘ sau khi bọn địch bị ta truy đánh đến gần Phú Hộ và co cụm lại ở đó.

 

Chiếc xe tăng Chaffee 24 - Nằm trước nghĩa trang Trạm Thản (Phù Ninh, Phú Thọ) được Mỹ sản xuất năm 1943 và được sử dụng trong chiến tranh thế giới thứ 2.

 

Trận đánh Chân Mộng - Trạm Thản diễn ra nhanh gọn bất ngờ đạt hiệu xuất chiến đấu cao: tiêu diệt và làm bị thương 400 tên, bắt sống 84 tên, phá huỷ 44 xe cơ giới, thu nguyên vẹn một xe tăng và thu nhiều quân trang quân dụng của địch, góp phần làm thất bại hoàn toàn cuộc hành quân Lo-ren. Chiến thắng Chân Mộng - Trạm Thản nói riêng,việc đánh bại cuộc hành quân Lo-ren của địch nói chung, đã chứng tỏ sự đóng góp lớn lao trực tiếp bằng cả máu xương, sức người, sức của của quân và dân Phú Thọ vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rất vui khi nhận được tin chiến thắng Chân Mộng - Trạm Thản, Người đã tặng cho trung đoàn 36 lá cờ “Quyết chiến - Quyết thắng” khi chiến dịch Tây Bắc kết thúc và dành thời gian gặp gỡ cán bộ chiến sĩ đã lập công trong trận đánh như chiến sĩ đánh xe tăng Trần Văn Thoa, cụ Nguyễn Văn Kính nông dân xã Chân Mộng. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã viết về trận đánh: “Trận Chân Mộng - Trạm Thản…đánh một đòn sấm sét, tiêu diệt hơn 400 địch và 44 xe cơ giới, bảo vệ hậu phương chiến dịch Tây Bắc, đập tan cuộc hành binh lớn của thực dân Pháp vào vùng căn cứ kháng chiến của ta.Chiến thắng sông Lô 1947, Chiến thắng Tô Vũ 1951, Chiến thắng Chân Mộng- Trạm Thản 1952 chứng tỏ mỗi lần giặc Pháp xâm phạm vùng đất Tổ, chúng đều bị quân và dân Phú Thọ đánh cho thất bại thảm hại”.

Đã hơn nửa thế kỉ trôi qua cùng với biết bao biến động của lịch sử, thiên nhiên, đời sống kinh tế xã hội… song những tên gọi lịch sử của vùng đất của các địa điểm diễn ra trận chiến thắng vang dội ngày17/11/1952 vẫn còn ghi dấu vào lịch sử và trong kí ức của những người dân nơi đây. Hằng năm, vào dịp kỉ niệm chiến thắng Chân Mộng - Trạm Thản, Đảng bộ chính quyền tỉnh Phú Thọ, huyện Đoạn Hùng và xã Chân Mộng tổ chức mít tinh, viếng linh hồn các liệt sĩ, ôn lại nội dung lịch sử của chiến thắng và giáo dục cho các thế hệ trẻ ý nghĩa của một trong những chiến thắng hào hùng của dân tộc.

Hải Đăng: (Nguồn Sưu tầm)