KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC “VUA LÝ NAM ĐẾ VỚI CĂN CỨ ĐỘNG KHUẤT LÃO, XÃ VĂN LƯƠNG, HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ”

Lý Bí (còn có tên gọi là Lý Bôn) sinh ngày 12 tháng 9 năm Quý Mùi (tức ngày 17 tháng 10 năm 503). Căm thù giặc Lương tàn bạo, ông đã triệu tập nhân dân cùng các hào kiệt nổi dậy chống lại quân Lương từ năm 541 đến cuối năm 542. Sau khi đánh đuổi quân xâm lược, đến tháng Giêng năm 544 Lý Bí tự xưng là Lý Nam Đế (nhà Tiền Lý), lên ngôi đặt niên hiệu là Thiên đức (đức trời), lập trăm quan, đặt tên nước ta là Vạn Xuân thể hiện mong muốn rằng xã tắc truyền đến muôn đời...

Tượng Vua Lý Nam Đế tại Đền thờ Lý Nam Đế thuộc Gò Cổ Bồng khu 2, xã Văn Lương, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ

(Tượng Vua Lý Nam Đế tại Đền thờ Lý Nam Đế thuộc Gò Cổ Bồng khu 2, xã Văn Lương, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ)

LỜI GIỚI THIỆU 

Tam Nông là huyện miền núi, nằm ở phía Tây Nam tỉnh Phú Thọ, diện tích tự nhiên 15.596,92 ha, dân số trên 84.000 người; 20 đơn vị hành chính trực thuộc huyện, bao gồm 19 xã và 01 thị trấn, với 172 khu dân cư. Toàn huyện hiện có 20 dân tộc (Kinh, Tày, Thái, Mường, Hoa, Nùng, H.Mông, Dao, Sán Chung, Co Ho, Thổ, Tà Ôn, La Chí, Lô Lô…). Đảng bộ huyện có 42 cơ sở đảng với 5.867 đảng viên (tính đến tháng 12/2013).

Huyện Tam Nông có vị trí, địa lý, kinh tế thuận lợi; là cửa ngõ, cầu nối giữa Thủ đô Hà Nội với các tỉnh Đông Bắc, Tây Bắc của Tổ quốc. Được tỉnh và Nhà nước đầu tư cơ sở hạ tầng, xây dựng các khu công nghiệp tạo điều kiện cho sự phát triển chung của huyện. Cán bộ, đảng viên, các tầng lớp nhân dân và đặc biệt là Ban chấp hành Đảng bộ huyện đã phát huy truyền thống đoàn kết, thống nhất, tập trung sức lực và trí tuệ xây dựng huyện Tam Nông ngày càng giàu đẹp, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được cải thiện. Tư tưởng của cán bộ, đảng viên và nhân dân trong huyện tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, chấp hành tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, các chủ trương lớn của tỉnh cũng như của huyện đề ra, tích cực lao động sản xuất tạo ra của cải vật chất cho xã hội.

Địa hình của huyện thể hiện những nét đặc trưng của một vùng bán sơn địa. Với diện tích đất đai, tài nguyên, cho phép huyện có khả năng phát triển nông nghiệp đa dạng, phong phú, chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hướng đa dạng hoá cây trồng vật nuôi. Mặt khác, xuất phát từ tiềm năng đất đai và tài nguyên, cùng hệ thống giao thông thuận lợi, huyện Tam Nông có nhiều lợi thế phát triển sản xuất công nghiệp và dịch vụ thương mại. Những năm qua, kinh tế của huyện đã từng bước phát triển trên nhiều lĩnh vực như: Sản xuất lương thực, thuỷ sản, chăn nuôi bò thịt, phát triển vùng nguyên liệu giấy, sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất hàng sơn mài, nhựa sơn, mây tre đan, nghề mộc gia dụng..., cơ sở hạ tầng khu công nghiệp đã được hình thành và đầu tư phục vụ phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp.           

Huyện Tam Nông 三 農, tỉnh Phú Thọ hiện nay, từ đời Trần (1225-1400) trở về trước gọi là châu Cổ Nông 古 農. Thời thuộc Minh (1407-1427), vẫn gọi là châu Cổ Nông, thuộc vào phủ Đà Dương. Tháng 3 năm Quang Thuận thứ 10 (1469), vua Lê Thánh Tông định bản đồ trong cả nước, gồm 12 thừa tuyên, trong đó Thừa tuyên Sơn Tây, có sáu phủ là: Quốc Oai, Tam Đái, Lâm Thao, Đoan Hùng, Đà Dương và Quảng Oai. Phủ Đà Dương quản lãnh 2 huyện là Tam Nông và Bất Bạt[1]. Như vậy, tên huyện Tam Nông xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1469 dưới triều Lê Thánh Tông, và được đổi từ Cổ Nông mà thành (Bài tham luận tại Hội thảo khoa học Vua Lý Nam Đế với căn cứ Động Khuất Lão, xã Văn Lương, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ của PGS.TS Nguyễn Minh Tường - Viện Sử học).

Huyện Tam Nông có trung tâm Thủ Phủ Hưng Hoá là tỉnh lỵ của tỉnh Phú Thọ xưa, là vùng đất cổ có nhiều tầng văn hóa liên quan tới thời đại Hùng Vương). Nơi đây xưa kia đã diễn ra cuộc kháng chiến trong phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX, gắn liền với tên tuổi Danh nhân văn hóa Nguyễn Quang Bích (1832 - 1890). Thời kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, Tam Nông đã vinh dự đón Chủ Tịch Hồ Chí Minh và đồng chí Trường Chinh - Tổng Bí thư của Đảng về ở làm việc trong những ngày đầu toàn Quốc kháng chiến (tháng 3/1947). Năm 2005 Đảng bộ và nhân dân Tam Nông Vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân thời kỳ chống Pháp, Huân chương lao động hạng nhì thời kỳ đổi mới. 

Đặc biệt nơi đây xưa kia đã diễn ra cuộc kháng chiến chống quân Lương của Vua Lý Nam Đế (Tên huý là Lý Bôn, Lý Bí) là người xưng Đế đầu tiên của nước Nam, lấy tên hiệu nước ta là Vạn Xuân; cuộc đời và sự nghiệp của Ông gắn liền với cuộc chiến tranh chống lại phong kiến phương Bắc từ năm 541 - 548 (Thế kỷ thứ VI sau Công nguyên). Quê hương của ông tại Thôn Cổ Pháp, xã Tiên Phong, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên (Hội thảo Khoa học - Một số vấn đề về Vương triều Tiền Lý và quê hương của Vua Lý Nam Đế được tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội tháng 12 năm 2012

Lý Bí (còn có tên gọi là Lý Bôn) sinh ngày 12 tháng 9 năm Quý Mùi (tức ngày 17 tháng 10 năm 503). Căm thù giặc Lương tàn bạo, ông đã triệu tập nhân dân cùng các hào kiệt nổi dậy chống lại quân Lương từ năm 541 đến cuối năm 542. Sau khi đánh đuổi quân xâm lược, đến tháng Giêng năm 544 Lý Bí tự xưng là Lý Nam Đế (nhà Tiền Lý), lên ngôi đặt niên hiệu là Thiên đức (đức trời), lập trăm quan, đặt tên nước ta là Vạn Xuân thể hiện mong muốn rằng xã tắc truyền đến muôn đời. Đến tháng 6 năm 545, nhà Lương sai Dương Phiêu làm thứ sử Giao Châu, Trần Bá Tiên làm tư mã xâm lấn nước Vạn Xuân. Trần Bá Tiên chiếm thành Gia Ninh, Lý Nam Đế chạy vào đất người Lạo ở Tân Xương. Sau một thời gian tập hợp và củng cố lực lượng, ông đem 2 vạn quân từ đất Lạo sang đóng ở hồ Điển Triệt. Đến đêm, mưa lũ, nước sông lên mạnh, tràn ngập vào hồ. Nhân cơ hội đó Trần Bá Tiên đem quân theo dòng nước tiến vào. Quân Vạn Xuân không phòng bị, vì thế tan vỡ. Lý Nam Đế phải lui về động Khuất Lão ( trước kia thuộc xã Cổ Tiết, nay thuộc xã Văn Lương, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ), trao binh quyền cho Triệu Quang Phục tiếp tục kháng chiến. Năm 548, LýNamĐế ốm nặng rồi mất tại động Khuất Lão.

Việc xác định Động Khuất Lão thuộc gò Cổ Bồng là nơi an nghỉ cuối cùng của LýNamĐế là vấn đề lịch sử còn có một số ý kiến khác nhau. Với tấm lòng tri ân sâu sắc công lao to lớn của vị vua xưng Đế đầu tiên của dân tộc, từ ý thức trách nhiệm với vị vua có vị thế trong lịch sử nước nhà; trong nhiều năm qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Tam Nông luôn tìm tòi, sưu tầm những cứ liệu lịch sử gắn với cuộc đời và sự nghiệp của vị Hoàng Đế đầu tiên trong lịch sử dân tộc.

Với ý nghĩa tôn vinh người Anh hùng dân tộc, nhân dịp kỷ niệm 1465 năm ngày mất của Đức Lý Nam Đế (548 - 2013). Được sự quan tâm của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ; Ủy ban nhân dân huyện Tam Nông phối hợp Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, Viện Sử học Việt Nam tổ chức Hội thảo Khoa học “Vua Lý Nam Đế với căn cứ Động Khuất Lão, xã Văn Lương, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ” với sự tham gia của nhiều nhà khoa học, sử học, nhà nghiên cứu đầu ngành về lịch sử Việt Nam của Trung ương và tỉnh Phú Thọ. Tại Hội thảo các nhà Khoa học đã tiếp tục khẳng định quê hương, công lao to lớn của Vua Lý Nam Đế trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, Hội thảo đã đi đến thống nhất nơi an nghỉ cuối cùng của Vua Lý Nam Đế: Tại căn cứ Động Khuất Lão thuộc gò Cổ Bồng, khu 02 xã Văn Lương, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ. Đó là kết quả của một quá trình nghiên cứu, điền dã, tìm tòi những giá trị chân thực của lịch sử; kết quả tâm huyết của các nhà khoa học, sử học, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian trong nước và tỉnh Phú Thọ cùng các đồng chí lãnh đạo Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện Tam Nông. Mảnh đất địa linh nhân kiệt Tam Nông rất vinh dự và tự hào được đón nhận LýNam Đế chọn làm căn cứ chiến đấu chống quân Lương, trao binh quyền và là nơi an nghỉ cuối cùng của Người.

Cuốn Kỷ yếu Hội thảo Khoa học “Vua Lý Nam Đế với căn cứ Động Khuất Lão, xã Văn Lương, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ” là tập hợp những bài tham luận của các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sỹ; các nhà khoa học, sử học, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, các tư liệu, chứng cứ lịch sử, các địa danh liên quan gắn với sự nghiệp của Đức Lý Nam Đế. Đồng thời, đây cũng là thể hiện trách nhiệm, tình cảm, tấm lòng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Tam Nông tri ân công lao của Đức Lý Nam Đế.

Thay mặt Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ; cảm ơn Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, Viện Sử học, Viện Hán Nôm; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các nhà nghiên cứu văn hóa Dân gian của tỉnh Phú Thọ. Xin trân trọng cảm ơn Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện Hoài Đức, Hà Nội; huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Các cấp Ủy đảng, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ nguyện sẽ phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông, phát huy truyền thống huyện Anh hùng tiếp tục xây dựng mối quan hệ gắn bó với các địa phương liên quan đến công lao và sự nghiệp của Đức Lý Nam Đế để xây dựng quê hương Tam Nông ngày càng giàu đẹp văn minh.

 

                                                        HUYỆN ỦY - HĐND - UBND HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ



[1] Khâm định Việt sử thông giám cương mục. Nxb Giáo dục, H. 1998, tập 1, tr. 1076.

 

.................

(Bản chính thức đính kèm bên dưới)

Files đính kèm: