Tiềm năng và thế mạnh

Di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, tiềm năng Du lịch của Huyện Tam Nông

 Nguyễn Chí Hữu

          Tam Nông là huyện miền núi nằmở phía Tây Nam của tỉnh Phú Thọ, trải qua các thời kỳ lịch sử, địa danh và địa giới hành chính của huyện đã có nhiều lần thay đổi. Trong các thời kỳ Vua Hùng dựng nước địa bàn huyện thuộc vùng trung tâm quốc gia Văn Lang, Nhà nước đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Trong thời kỳ nước ta bị phong kiến phương Bắc đô hộ, Tam Nông nằm trong huyện Mê Linh và sau đó thuộc huyện Giao Chỉ, Tân Xương và Phong Châu. Thời kỳ nhà Lý (thế kỷ XI - XVII), Nhà Nước phong kiến tự chủ, Tam Nông lúc đó thuộc Châu Chân Đăng. Thời kỳ nhà Trần, Tam Nông thuộc bộ Tam Giang, Châu Đà Giang, tên gọi của huyện là Cổ Nông. Đời vua Lê Vĩnh Thịnh (1705-1720), đổi tên  huyện Cổ Nông thành huyện Tam Nông.

          Thiên nhiên và lịch sử trên mảnh đất mang dấu ấn cội nguồn đã tạo nên những danh lam thắng cảnh, những di tích lịch sử văn hoá, kiến trúc có giá trị nghệ thuật, nhiều di tích cấp Quốc gia. Theo khảo sát huyện Tam Nông có trên 90 di tích lịch sử văn hóa, trong đó có 11 di tích cấp quốc gia, 26 di tích cấp tỉnh. Di tích thành Hưng Hoá được xây dựng vào đời Gia Long, đắp thành bằng đất; đến triều Minh Mệnh thứ 3 (năn 1832), thành được xây kiểu hình vuông, chất liệu bằng đá ong, có 4 cổng thành, chiều dài mỗi cạnh 360m. Có di tích Văn Miếu tỉnh Hưng Hoá. Đến nay di tích Thành và Văn Miếu đã bị phá huỷ hoàn toàn. Có nhiều di tích văn hoá lịch sử có giá trị tiêu biểu như: Chùa Phúc Thánh xã Hương Nộn được xây dựng từ thời nhà Lý, Đình Cổ Tiết, Đình Tự Cường xã Tam Cường; cụm di tích Đình, Đền, Chùa xã Hiền Quan; Cột cờ Hưng Hoá được xây dựng từ thời nhà Nguyễn. Có một hệ thống sắc phong, một số bia đá ghi tạc lịch sử của các di tích và công đức của các vị thần; có nhiều cổ vật như Hoành phi, Câu đối, Tượng phật, Bát hương và nhiều cổ vật khác. Di tích Cột cờ và thành Hưng Hoá có vị trí và ý nghĩa lịch sử đối với tỉnh Phú Thọ và toàn quốc đang trong thời kỳ chuẩn bị xây dựng, phục dựng. Các di tích lịch sử văn hoá, các thắng cảnh của huyện trải qua một thời kỳ do sự tàn phá của thiên nhiên và cách ứng xử của con người đã làm mai một, xuống cấp, nhiều di tích bị phá huỷ hoàn toàn. Thực hiện Nghị quyết trung ương V(khoá VIII) về “Xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” trong những năm qua, công tác bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa đã được Đảng bộ và nhân dân huyện quan tâm song kinh tế của huyện và của các xã, thị trấn còn gặp nhiều khó khăn chưa đáp ứng được nhu cầu tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử văn hoá. Việc huy động các nguồn lực, tiếp tục thực hiện xã hội hoá về bảo tồn tôn tạo các di tích lịch sử văn hoá là hết sức cần thiết góp phần bảo tồn phát triển các di tích, di sản văn hoá vật thể, đáp ứng với nguyện vọng của đông đảo quần chúng nhân dân trong huyện.   

          Tam Nông là miền quê của lễ hội, các lễ hội truyền thống được tổ chức ở hầu hết các xã, thị trấn trong huyện, thời gian tổ chức lễ hội hầu hết diễn ra từ tháng Giêng đến tháng 3 âm lịch hàng năm. Lễ hội truyền thống gắn liền với phong tục thờ cúng thành Hoàng làng, các danh Tướng qua các thời đại có công với dân với nước trong công cuộc đấu tranh với thiên nhiên và chống giặc ngoại xâm giữ gìn chủ quyền dân tộc. Nét nổi bật trong lễ hội truyền thống ở miền quê Tam Nông là nét đẹp văn hoá làng, “con dân cháu làng” tìm về cội nguồn, tri ân công đức với các bậc tiền nhân đã có công xây dựng cơ đồ cho dân làng và cho đất nước; đề cao tinh thần đoàn kết, trọng nghĩa xả thân về cộng đồng dân tộc. Các lễ hội tiêu biểu như: lễ hội Phết Hiền Quan, cầu Trâu Hương Nha, lễ hội Gia Dụ - Vực Trường với diễn xướng dân gian chẻ tre kéo lửa nấu cơm thi và ném cầu giỏ; lễ hội Đền Bà thị trấn Hưng Hoá giã bánh giầy, lễ hội Đền - Chùa Nam Cường, Đền Chẹo xã Thanh Uyên có giao duyên hát Ghẹo; lễ hội Đình làng Quang Húc, Hương Nộn, Thượng Nông thi bơi chải.

          Trong những năm gần đây, hưởng ứng chương trình “Về miền lễ hội cội nguồn dân tộc Việt Nam” do 3 tỉnh Phú Thọ - Yên Bái - Lào Cai phối hợp tổ chức; lễ hội ở các xã, thị trấn đã được phục dựng, hoạt động có nề nếp, ngày càng thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham gia.

          Những giá trị văn hoá phi vật thể tiêu biểu như: hát Ghẹo Nam Cường xã Thanh Uyên, truyện cười Văn Lang.

          Trong những năm gần đây hoạt động văn hoá, văn nghệ diễn ra sôi nổi, rộng khắp. Toàn huyện có 20 đội văn nghệ quần chúng, trong đó có 3 đội văn nghệ mạnh, 01 CLB Phường hát Ghẹo Nam Cường xã Thanh Uyên.

          Những giá trị văn hoá phi vật thể truyền thống hoà quyện với lòng yêu văn hoá văn nghệ, trân trọng những giá trị của đời sống tinh thần thúc đẩy việc xây dựng con người mới trên vùng đất Tam Nông. Khơi dậy tiềm năng phát triển kinh tế du lịch trong tương lai.

          Huyện Tam Nông có vị trí cơ bản thuận lợi, cửa ngõ phía Tây của Hà Nội nối liền thủ đô Hà Nội với vùng văn hoá Tây Bắc của Tổ quốc. Có lợi thế về thắng cảnh vùng trung du bán sơn địa, đồi rừng thấp và các hồ đầm xen kẽ. Hệ thống giao thông thuỷ bộ thuận tiện cho việc lưu thông buôn bán.

          Khai thác tiềm năng du lịch trên cơ sở phát huy các lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên du lịch tự nhiên và nhân văn đa dạng hoá sản phẩm các loại hình du lịch. Lễ hội truyền thống có ở hầu hết các xã, thị trấn, các lễ hội phục dựng gắn với việc phát huy làn điệu dân ca đặc sắc tổ chức tour du lịch Việt Trì - Tam Nông - Thanh Thuỷ, tại Tam Nông du lịch tín ngưỡng lễ hội văn hoá: Làng cười Văn Lang, hát Ghẹo Nam Cường - Thanh Uyên; kể chuyện cười Văn Lang; hội Cầu Trâu Hương Nha; hội chẻ tre kéo lửa nấu cơm thi, thi ném cầu giỏ thôn Gia Dụ xã Vực Trường. Năm 2006 UBND huyệnđã chọn 05 di tích trọngđiểm (trục văn hóa tâm linh) gắn với tour du lịchđó là: lễ hội Phết, các di tích LSVH xã Hiền Quan - Đền thờ Vua Lý Nam Đế xã Văn Lương - khu Lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh xã Cổ Tiết - cụm di tích Chùa Phúc Thánh, Đền Đức Bà xã Hương Nộn - Cột cờ Hưng Hoá, Đền thờ Danh nhân văn hóa Nguyễn Quang Bích thị trấn Hưng Hoá.

Các tin khác