CỘT CỜ THÀNH HƯNG HÓA, XÃ TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ

Sau khi Hà Nội bị thất thủ lần thứ 02 (25/4/1882) và nhất là khi buộc triều đình Huế phải ký Hiệp ước ngày 15/8/1883 xác định quyền bảo hộ của Pháp ở Việt Nam, thực dân Pháp kéo quân ra Bắc đánh chiếm nhiều nơi nhằm hoàn thành gấp công cuộc xâm lược trong phạm vi cả nước. Trong số các căn cứ quan trọng chỉ còn lại thành Hưng Hóa, sau khi thành Sơn Tây thất thủ, Hưng Hóa với vị trí án ngữ con đường sông đã trở thành tỉnh lỵ của Tam Tuyên (Sơn Tây - Hưng Hóa - Tuyên Quang). Tháng 4 năm 1884, sau khi chiếm được các tỉnh ở Bắc Kỳ, Pháp dồn lực lượng lên tấn công thành Hưng Hóa. Quân đội Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc phối hợp với đại quân của Nguyễn Quang Bích tất cả là hơn 1000 người ở lại, cương quyết giữ thành. Cuộc chiến đấu không cân sức với 7000 quân Pháp đã diễn ra quyết liệt trong 02 ngày 11 và 12 tháng 4 năm 1884, cuối cùng thành Hưng Hóa bị thất thủ. Nguyễn Quang Bích cùng nghĩa quân lui về vùng rừng núi Tiên Động (huyện Cẩm Khê) để củng cố lực lượng tiếp tục kháng chiến.

Trong Cách mạng tháng Tám (1945), Cột cờ Hưng Hóa là nơi Mặt trận Việt Minh cắm cờ đỏ sao vàng, dán truyền đơn và tổ chức lễ mít tinh ra mắt chính quyền Nhân dân đầu tiên của tỉnh Phú Thọ. Năm 1947, thực hiện chủ trương tiêu thổ kháng chiến, Nhân dân đã tháo dỡ cột cờ Hưng Hóa chỉ còn lại phần móng. Được sự đồng ý của Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Quân khu II và UBND tỉnh Phú Thọ, năm 2009 UBND huyện Tam Nông (cũ) tiến hành phục hồi, xây dựng lại Cột cờ trong khu vực doanh trại của Lữ đoàn Công binh 543: Khởi công ngày 19/2/2009 (ngày 25/01 năm Kỷ Sửu); Hoàn thành ngày 25/11/2009 (ngày 9/10 năm Kỷ Sửu). Quy cách cột cờ: Theo nguyên trạng Cột cờ cũ (Đế lớn hình vuông: Rộng: 17,52m; cao: 2,4m. - Đế nhỏ hình vuông: Rộng: 11,4m; cao: 3,1m. - Thân cột cờ hình bát giác, bên trong có 55 bậc, cao 18,34m. - Tổng chiều cao cột cờ: 23,84m).

Vị trí thành Hưng Hóa, Cột cờ Hưng Hóa gắn liền với Danh nhân văn hóa Nguyễn Quang Bích, là 1 trong 4 cột cờ cổ của Việt Nam, biểu tượng của truyền thống chống giặc ngoại xâm, một công trình văn hóa thấm đẫm tinh thần yêu nước, xả thân vì nghĩa lớn của Danh nhân Văn hóa Nguyễn Quang Bích cùng các sỹ phu yêu nước trong phong trào Cần Vương kháng Pháp cuối thế kỷ XIX.

Du khách về thăm Cột cờ Hưng Hóa, xã Tam Nông, tỉnh Phú Thọ tại nơi đã ghi dấu những sự kiện oanh liệt của Ông cùng các sỹ phu yêu nước, du khách sẽ cảm nhận được những giá trị nhân văn cao cả, to lớn, bền vững, truyền thống tốt đẹp của dân tộc được lưu giữ và trao truyền lại cho các thế hệ vùng rừng núi miền Tây Bắc của Tổ quốc Việt Nam.

Hải Đăng